Muddat — 2027-yil 1-iyul

Oʻzbekistonda ISO 13485: PF-137-farmon nimani talab qiladi

2027-yil 1-iyuldan tibbiy buyumga muvofiqlik sertifikati olish uchun ishlab chiquvchining ISO 13485 milliy standartiga muvofiqlik sertifikati talab qilinadi — farmonda belgilangan istisnolar bilan. Bu ishlab chiqarish muhiti, sterilizatsiya validatsiyasi va muntazam nazorat uchun nimani oʻzgartirishini koʻrib chiqamiz.

Aniq nima belgilangan

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 19.08.2025-yildagi «Dori vositalari va tibbiy buyumlar muomalasini tartibga solish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi PF-137-sonli farmoni muvofiqlik sertifikatini olish uchun quyidagilarni joriy etadi:

  • dori vositalari uchun — 2027-yil 1-yanvardan «Zarur ishlab chiqarish amaliyoti — GMP» milliy sertifikati;
  • tibbiy buyumlar uchun — 2027-yil 1-iyuldan ishlab chiquvchining «ISO 13485» milliy standartiga muvofiqlik sertifikati.

Bu ikki xil yoʻnalish — turli sana va turli standartlar bilan. Dori ishlab chiquvchi yanvargacha GMPga, tibbiy buyum ishlab chiquvchi esa iyulgacha ISO 13485ga tayyorlanadi. Ham dori, ham tibbiy buyum chiqaradigan kompaniyalar ikkalasidan ham oʻtadi.

Istisnolar farmonning 6-bandida nazarda tutilgan. Muvofiqlik sertifikatini rasmiylashtirishda GMP va ISO 13485 sertifikatlari quyidagilar uchun talab qilinmaydi:

  • orfan kasalliklarni diagnostika qilish va davolash uchun moʻljallangan, Sogʻliqni saqlash vazirligining buyurtmasi bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan holda olib kirilgan orfan dori vositalari va tibbiy buyumlar, shuningdek oʻta xavfli infeksiyalar va epidemiologik xavf tugʻdiruvchi infeksiyalarning oldini olish, diagnostika qilish va davolash uchun vosita va buyumlar;
  • majburiy muvofiqlik sertifikatini rasmiylashtirish talab qilinmaydigan tibbiy buyumlar;
  • tanib olish yoʻli bilan davlat roʻyxatidan oʻtkaziladigan dori vositalari va tibbiy buyumlar;
  • JSST prekvalifikatsiyasidan oʻtgan dori vositalari va tibbiy buyumlar.

ISO 13485 ishlab chiqarish muhitidan nimani talab qiladi

Keng tarqalgan notoʻgʻri tushuncha — standart toza xona qurishga majbur qiladi, degan fikr. Toʻgʻridan-toʻgʻri u buni talab qilmaydi. Talablar natija orqali shakllantirilgan, unga erishish usulini esa ishlab chiquvchi oʻzi asoslaydi:

§6.4.1

Ishlab chiqarish muhiti

Tashkilot buyumning muvofiqligi uchun zarur boʻlgan ishlab chiqarish muhitiga qoʻyiladigan talablarni hujjatlashtirishi kerak. Agar muhit sharoitlari sifatga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlsa, uni monitoring qilish va boshqarish tartib-qoidalari ham hujjatlashtiriladi.

§6.4.2

Ifloslanishni nazorat qilish

Steril buyumlar uchun — mikroorganizmlar va zarrachalar bilan ifloslanishni nazorat qilish boʻyicha chora-tadbirlarni rejalashtirish va hujjatlashtirish, shu jumladan personal va uning kiyimiga qoʻyiladigan talablar.

§7.5.2

Mahsulot tozaligi

Buyum tozaligiga va ishlab chiqarish va qadoqlash bosqichlarida texnologik ifloslanishlarni yoʻqotishga qoʻyiladigan talablar.

§7.5.5

Steril buyumlar

Har bir sterilizatsiya siklining parametrlari haqida, buyumlar partiyasigacha izlanishi mumkin boʻlgan yozuvlar.

§7.5.7

Sterilizatsiya validatsiyasi

Sterilizatsiya jarayonlari va steril barʼer tizimlarini qoʻllanilishidan oldin va jarayonga har qanday oʻzgartirish kiritilganda validatsiya qilish.

ISO 14644-1 boʻyicha klassifikatsiya qilingan ISO 14644-1 uchastka kerak-kerakmasligi va qaysi sinfdagi uchastka kerakligi buyum turi va xavf tahlili natijasiga bogʻliq. Yigʻish jarayonida ochiladigan steril buyumlar uchun nazorat qilinadigan zona deyarli har doim zarur.

Sterilizatsiya: usul standart va indikatorni belgilaydi

§7.5.7-band jarayonni validatsiya qilishni talab qiladi, ammo usulni belgilamaydi — uni ishlab chiquvchi buyumga qarab tanlaydi. Tanlangan usulga validatsiya standarti ham, muntazam nazorat uchun biologik indikatorlar seriyasi ham bogʻliq. Shu bosqichda xato qilish butun validatsiya paketining notoʻgʻri standart boʻyicha tuzilganini anglatadi.

UsulValidatsiyaBioindikatorIzoh
Etilen oksidi (EtO)EtOISO 11135ISO 11138-2Issiqlikka chidamsiz buyumlar uchun asosiy usul: bogʻlov materiallari, polimer buyumlar, toʻplamlar. ISO 10993-7 boʻyicha qolgan EtO miqdorini nazorat qilishni talab qiladi.
Nam issiqlik (bugʻ)BugʻISO 17665ISO 11138-3Issiqlikka chidamli buyumlar va asboblar. Bugʻ oʻtishini nazorat qilish — Bowie-Dick testi, ISO 11140-1 boʻyicha 2-sinf kimyoviy indikator.
Radiatsion sterilizatsiyaISO 11137dozimetriyaGamma yoki elektron nurlari. Bioindikatorlar qoʻllanilmaydi: nazorat yutilgan doza boʻyicha olib boriladi, ISO 11137-2 boʻyicha VDmax usuli.
Vodorod peroksidi bugʻlariVH2O2ISO 22441ISO 11138-1Nozik buyumlar va elektronika uchun past haroratli usul.
Past haroratli bugʻ + formaldegidLTSFEN 14180ISO 11138-5Kamroq qoʻllaniladi, asosan gospital segmentida va termolabil buyumlar uchun.
Sterilizatsiya usullari boʻyicha indikatorlar

Katalog kartochkalarida usul koʻrsatilgan — EtO, bugʻ yoki VH2O2 boʻyicha tanlov toʻgʻridan-toʻgʻri roʻyxatda amalga oshiriladi.

Indikatorlardan tashqari, validatsiya paketi ISO 11737-1 (bioyuklamani aniqlash), ISO 11737-2 (sterillikka sinovlar) va EN 556-1 standartlariga — «STERILE» deb belgilanadigan buyumlar uchun SAL 10⁻⁶ sterillikni taʼminlash darajasi talabiga — tayanadi. Kimyoviy indikatorlar ISO 11140-1 boʻyicha 1–6 turlarga tasniflanadi.

Tez-tez soʻraladigan savollar

Oʻzbekistonda ISO 13485 qaysi sanadan majburiy boʻladi?

Tibbiy buyumga muvofiqlik sertifikati olish uchun — 2027-yil 1-iyuldan: Prezidentning 19.08.2025-yildagi PF-137-sonli farmoniga koʻra, ishlab chiquvchining ISO 13485 milliy standartiga muvofiqlik sertifikati talab qilinadi. Sifat tizimi esa bundan oldinroq ham soʻraladi. Buyumni davlat roʻyxatidan oʻtkazishda ishlab chiqarishning milliy standartga muvofiqligi inspeksiyasi oʻtkaziladi (Vazirlar Mahkamasining 738-sonli qarori, inspeksiya tartibi Sogʻliqni saqlash vazirligining buyrugʻi bilan tasdiqlangan, roʻyxatga olish raqami 3838, 27.08.2026-yildan amalda). Tibbiy buyumlar boʻyicha davlat xaridlarida 2026-yil 1-iyuldan «ISO 13485» sertifikatiga ega ishlab chiquvchilar qatnashadi (737-sonli qaror).

Tibbiy buyumlarga qoʻyiladigan talab dori vositalariga qoʻyiladigan talabdan nimasi bilan farq qiladi?

Bu bitta farmonning ikki xil yoʻnalishi. Dori vositalari uchun 2027-yil 1-yanvardan milliy GMP sertifikati talab qilinadi. Tibbiy buyumlar uchun esa 2027-yil 1-iyuldan ISO 13485 boʻyicha sertifikat kerak. Sana va standartlar har xil, ularni chalkashtirmaslik kerak.

Istisnolar bormi?

Ha, ular farmonning 6-bandida sanab oʻtilgan. Sertifikat talab qilinmaydi: Sogʻliqni saqlash vazirligining buyurtmasi bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan holda olib kirilgan orfan dori vositalari va tibbiy buyumlar, shuningdek oʻta xavfli infeksiyalar va epidemiologik xavf tugʻdiruvchi infeksiyalarning oldini olish, diagnostika qilish va davolash uchun vosita va buyumlar uchun; majburiy muvofiqlik sertifikati talab qilinmaydigan tibbiy buyumlar uchun; tanib olish yoʻli bilan roʻyxatdan oʻtkaziladigan mahsulot uchun; JSST prekvalifikatsiyasidan oʻtgan mahsulot uchun.

ISO 13485 toza xona qurishga majbur qiladimi?

Toʻgʻridan-toʻgʻri — yoʻq. Standart ishlab chiqarish muhitini shunday aniqlash va nazorat qilishni talab qiladi, u buyumning muvofiqligiga taʼsir qilmasin (§6.4.1), steril buyumlar uchun esa — ifloslanishni boshqarishni talab qiladi (§6.4.2, §7.5.2). Buning uchun ISO 14644-1 boʻyicha klassifikatsiya qilingan toza uchastka kerak-kerakmasligi buyum turi va xavf tahlili natijasiga bogʻliq.

Sterilizatsiya qismida aniq nimalar tekshiriladi?

Sterilizatsiya jarayoni va steril barʼer tizimining validatsiyasi (§7.5.7) — har bir sikl boʻyicha yozuvlar bilan. Validatsiya usuli sterilizatsiya usuliga qarab belgilanadi: etilen oksidi uchun ISO 11135, nam issiqlik uchun ISO 17665, radiatsion usul uchun ISO 11137. Muntazam nazorat ISO 11138 seriyasidagi biologik indikatorlar va ISO 11140-1 boʻyicha kimyoviy indikatorlar yordamida olib boriladi.

Sterilizatsiya usuliga mos tanlov

Jarayoningizga mos indikator va sarflanadigan materiallarni tanlaymiz

Sterilizatsiya usuli va buyum turini aytib bering — spetsifikatsiya, sifat pasportlari va yetkazib berish muddatlari bilan qaytamiz.

TelegramQoʻngʻiroqKPMini App